Međuopštinski istorijski arhiv u Čačku ima zadatak da se brine o arhivskoj građi i registraturskom materijalu na teritoriji opština Čačak, Gornji Milanovac i Lučani. Stručno je povezan sa matičnom kućom Arhivom Srbije u Beogradu.
Do osnivanja ustanove, arhivska građa na području bila je izložena masovnom uništenju. Uzroci su bili različiti i mnogobrojni. Posebno su po nju bili pogubni česti ratovi i okupacije. Ali i u miru njen opstanak nije bio osiguran. Uobičajeni nemar i nehat, i to od strane svih, te odsustvo svesti o značaju arhivske građe za naučne i kulturne potrebe, bili su uzroci njenom daljem propadanju, uništenju i nestajanju.
U odsustvu organizovane zaštite arhivske građe, koja je na ovom području trajala sve do 1948. godine, nestala su skoro sva značajna dokumenta iz perioda XIX veka. Otuda ova ustanova iz tog perioda raspolaže sa veoma malom količinom građe. Nekoliko najstarijih dokumenata, koji se odnose na početak XIX veka, sačuvani su samo iz ljubavi prema njima od strane retkih pojedinaca. Organizovana zaštita arhivske građe na području ove ustanove počinje 24. marta 1948. godine, kada je osnovano Arhivsko središte u Čačku. Teritorijalna nadležnost ustanove u osnivanju prostirala se na srezove : ljubićko - trnavski, dragačevski, žički, takovski, ljiški, moravički i studenički. Prvi rukovodilac ustanove je bila Margita Radović, profesor čačanske gimnazije.

Dokument o osnivanju Arhiva

Od osnivanja ustanova je nosila nazive: Arhivsko središte od 1948. do 1955, Gradska državna arhiva od 1955. do 1956, Istorijski arhiv od 1956. do 1977, a poslednja promena naziva je izvršena polovinom 1977. godine u Međuopštinski istorijski arhiv za opštine Čačak, Gornji Milanovac i Lučane.

Pečat

U skladu sa administrativno - teritorijalnim promenama vršen je prenos prava i dužnosti osnivača, kao i nadzor nad radom Arhiva. Pravo i dužnost osnivača vršili su: Narodni odbor opštine Čačak, Narodni odbor sreza Čačak, Skupština sreza Kraljevo i Skupština opštine Čačak. Od polovine 1977. do početka devedesetih godina, pravo i dužnosti osnivača zajednički vršile su opštine Čačak, Gornji Milanovac i Lučani. Početkom devedestih do 2003. godine to pravo je imalo Ministarstvo za kulturu Republike Srbije. Od 2003. godine sva osnivačka prava preneta su na Skupštinu opštine Čačak, a time i obaveza finansiranja delatnosti ustanove.
Arhiv je smešten u zgradi bivšeg Načelstva okruga čačanskog, koja je podignuta 1877. godine, u ulici Gospodar Jovanova 2. U prizemlju zgrade su depoi sa arhivskom građom, a na spratu radne prostorije, biblioteka sa čitaonicom, fotolaboratorija i galerija arhiva. Zgrada u kojoj je smešten Arhiv, proglašena je za kulturno dobro velikog značaja, 11. februara 1974. godine.
Stručnom osposobljavanju i permanentnom usavršavanju radnika u arhivskoj struci doprinosili su: Arhiv Srbije, Arhivsko veće Srbije, Zajednica arhiva Srbije, savezi društava arhivskih radnika Srbije i bivše SFRJ, kao i zajednička glasila "Arhivist" i "Arhivski pregled". Oblici kroz koje se odvijalo stručno osposobljavanje i vršila izgradnja jedinstvene medotologije rada u arhivima su: arhivistički tečajevi, stručni ispiti, seminari i savetovanja po određenim stručnim pitanjima.
Od osnivanja ustanove do današnjih dana, zaštitu arhivske građe na ovom području vršilo je 39 stručno osposobljenih radnika, od toga: 14 sa visokom, 4 sa višom, 12 sa srednjom, 2 sa nižom stručnom spremom i 7 pomoćnih radnika. Sada Arhiv u Čačku ima 14 zaposlenih radnika, od toga direktora sa zvanjem arhivski savetnik, 1 arhivski savetnik, 4 arhivista, 1 viši arhivski pomoćnik prve vrste, 1 viši arhivski pomoćnik, 1 majstor fotografije za mikrofilmovanje građe, 2 arhivska pomoćnika, 1 ekonomski tehničar i 2 pomoćna radnika.
Na osnovu do sada postignutih stručnih rezultata i odluke komisije za dodelu viših zvanja u arhivskoj struci, 3 radnika su dobila zvanje arhivskog savetnika, 1 radnik zvane viši arhivist i 1 radnik zvanje viši arhivski pomoćnik prve vrste. Za svoj doprinos u razvoju arhivistike, Arhiv u Čačku je dobio najviše priznanje iz te oblasti, nagradu "Danica Gavrilović", 1988. godine. Za svoju izdavačku delatnost dva puta je dobijao nagradu iz fonda Đurđa Jelenića, za izdavački podhvat godine u oblasti arhivistike i istorije.
Pored najviših priznanja iz struke, Arhiv je dobitnik brojnih nagrada od strane raznih udruženja sa kojima je sarađivao, kao i najviših nagrada opština na čijim teritorijama ima nadležnost.
Prema Statutu Arhiva od 24. juna 1992. godine, organi upravljanja ustanovom su direktor, Upravni odbor, Nadzorni odbor i Stručno veće.
Direktor ustanove je gospođa Zorica Matijević, diplomirani istoričar i arhivski savetnik.

Adresa : Međuopštinski istorijski arhiv u Čačku
ul. Gospodar Jovanova br. 2
32 000 Čačak, Srbija
telefon: 032 / 222 729
telefon/faks: 032 / 342 860
e-mail: arhivcacak@eunet.yu